TOKİ’den ev almak caiz mi? 500 bin sosyal konut projesi caiz mi?
BildirSoru
Lütfen bu sorunun neden bildirilmesi gerektiğini düşündüğünüzü kısaca açıklayın.
Selamun aleyküm hocam;
Tokiden ev almak caiz mi? Devletin bize sunduğu 500 bin sosyal konut projesi caiz mi?
Cevap ( 1 )
Lütfen bu cevabın neden bildirilmesi gerektiğini düşündüğünüzü kısaca açıklayın.
Aleyküm selam;
TOKİ Sözleşmesiyle ilgili öteden beri bir ihtilaf söz konusudur. Ancak kanaatimiz mevcut haliyle bunun caiz olmadığı yönündedir. Çünkü; öncelikle burada bir alışverişin olmayışıdır. Bir insan mal alırsa o mal onundur ve kendi maslahatına göre kullanır. İster satar ister istediği gibi kullanır. Caiz olmayışın diğer sebebleri ise aşağıda maddeler halinde belirtilmiştir…
1. Sözleşmede borçların yılda 2 kez memur maaş oranı dikkate alınarak idarece tespit edilen oranda artırılacağı öngörülüyor. İdarece tespit edilecek bu oran belli değildir. Bu durum, İslam fıkhında akdi geçersiz kılan belirsizlik (ğarar) unsurunu doğurmaktadır.
2. Şu ana kadar düşük oranlarda artırmalar meydana geldiği tecrübesinden yola çıkılarak vatandaşın mağdur olduğu bir belirsizliğin sözleşmede bulunmadığı iddia edilmektedir.. Tanıdığım birçok hocamız da maslahat çerçevesinde yaklaşarak caiz olabileceğine yönelik kanaatlerini bunu gerekçe göstererek açıklamaktadır. Ancak mesele sanıldığı gibi “fakirin maslahatı” nı içermemektedir. Mesela mevcut iyi niyetli yöneticiler memur zammının altında artış yapsa bile, sözleşmenin şu anki metni, 20 yıllık süre içinde kötü niyetli bir yönetim gelirse memur zammının çok üzerinde (%40, %60 gibi) bir artış yapılmasına hukuken izin vermektedir. Bu fakirin maslahatına aykırıdır.
3. Sözleşme maddeleri arasında bulunan borç bitene kadar devretme yasağı ve ikamet zorunluluğu satıcıya tek taraflı menfaat sağladığı için caiz değildir. 20 yıl boyunca müşteriyi bir konutta oturmaya ve o konutu satmamaya zorlamak hayatın olağan akışına aykırıdır ve vatandaşın mülkiyet hakkını sınırlayan bir başka fıkhî sorundur.
4.Bir diğer problem, TOKİ sözleşmelerine hukuken itiraz edilememesidir. TOKİ sözleşmesi “Atipik sözleşme” sayıldığı için sözleşme imzalandıktan sonra mahkeme bile bu maddeleri değiştiremez. Bu sebeple Fatih Kalender Hoca, vatandaşların mağdur etme potansiyeli taşıyan maddeleri vatandaşların henüz imzalamadan CİMER üzerinden kanun değişikliği talep etmelerini en doğru yol olarak gösterir. Kanaatimde bu yöndedir.
5. TOKİ’nin fiyat belirsizliği, bazılarının sandığı gibi İmam Ebû Yûsuf, Mâlikî’den Rahûnî ve Hanbelî’de aktarılan “raks/galâ” (itibarî parada değer kaybı) hükmüyle aynı değildir. Raks/galâ, borcun sabit olduğu tarihteki kıymetinin korunmasını sağlar; artış matematiksel, öngörülebilir ve alıcının aleyhine sonsuz değildir. TOKİ’de ise borç miktarı sözleşme anında sabit değildir, her 6 ayda idarenin keyfî takdiriyle artırılır; “memur zammı dikkate alınır” ifadesi mutlak olup artış oranı %0 ile %1000 arasında olabilir.. Dolayısıyla Ebû Yûsuf ve diğer âlimlerin görüşüyle bile mevcut TOKİ sözleşmesi caiz olmaz…
selam ve sevgilerimizle…